Hadmaad i jeclaanaysaa

5

Heestan waxa aan ka curiyay ruux dumar ah oo iisheegtay in ay jeceshahay wiil in muddo ahayd. Isagu se uu hadba meermeerin jiray, dabadeed maalintii danbe ay ku tidhi “Waan kugu daalaye, hadmaad i jeclaanaysaa?” Weedhaasaa aad ii damaqday, waxaanay sabab u ahayd in heestani curato.

Markaad tahay ruux wax jecel
Waxaad tahay ruux la jaray
Cadkiyo seedaha jidhkoo
Loo dhiibay qofkuu jantoo
Ku jira baryo tuugsi uu
Ku doonayo jeexa maqan

Muddaan kula joogaayoo
Muddaan jaalkaaga iyo
Ahaa jeexaaga midig
Muddaan samir jiidayoon
Sidii jirid taagayoon
Rajiyo ku waraabin jiray
Marbuu ku jeleeciyood
Ka raysan jadeerwecee
Hadmaad i jeclaanaysaa?

Huunooy lama jilo dareen
Huunooy lama karo jibaad
Jimiimica igu lammaan
Miyaa lagu helaa jabnaan

Dareen inanimo jiraa
Car juuq igu yidhi dhahoo
Ilmada aan jaxaasayaa
Jawaab uma noqon kartee
Hadmaad i jeclaanaysaa?

Sidii laba aan is jarin
Amaba aan jiq isku noqon,
Intay isku jeex noqdeen,
Jalbeebtama oo kaftama,
Is dhawrtoo isu jamciya,
Hadmaan kula cuni jidiin
Ooriyo kuu noqon jamaal

Jaadkaaga ii ah gaar
Jooggaaga ii ah maan
Jaahaagaa ii ah muuq
Naftaydaa kuu jajaban
Adoo iga jeestaybaa
Qalbigu kuu sii jilcaa
Jibbaar xiisuhu noqdaa
Nafbaad tahay igu jirtee
Miyaan kaa niyad jabaa

Jannaad i tahay adduun
Jaxiimiyo aan u maray
Cadaab iyo jahannamee
Macaan iga jiidh naxoo
I dhaafi jidkaa siraad

Ma joogo ma jiifsan karo
Jariyo dabarbay hayoo
Qaraar ma jihaysan karo
Qayrkaa ma jillaaban karo
Jirrani awgaa dhibbani
Ku jeellani sabab la’aan

Xabsiyo jeelbaan dhex aal
Weedhaaduna jeedal iyo
Ciqaab iyo way jidh-dile
Waxaan se ku jeel-baxaa
Jeefaafana aan helaa
Cadkayga intaanad jarin
Indhaha kugu jeedsadee
Jaleecada ka xadee
Adaan ragga kaa jantee
Hadmaad i jeclaanaysaa?

Waxaan kuu jujuubayaa
Naf aan run ka jiidayaan
Samaw jeeniga hayaa
Waxaan la jihaadayaa
Damiirkaygoo jactaday
Jaandheertayduu nacoo
Aduu jaalloow rabaa
Jawaab inuu kaa helee
Hadmaad I jeclaanaysaa

Adoo jiif tegay maxaan
Anigu jahwareeray fikir,
Maxaan jacbur heello iyo
Jiiftiyo kuu qoray odhaah,
Maxaan jabaqdaada iyo
Jaantada dhegaystay gelin,
Anoo jirran oo bukaa
Haddii juucjuuc ku helo
Jabkaagu i dhiig baxshee
Miyaan beer jixinjixaa
Talow kugu jirin walaal

Taran

0

Toddobaadba shaybaa caqliga, taallo ugu yaala

Toddobaadba qawlbaa u taga, maanka tirinaaya

Toddobaadba waayaha tarmaa, tanag kusii saara

Toddoobaadba maluhuu tuntaa, taawi kugu ooda

Toddobaadba melba ku tigan, tiiha kugu reenta

Toddobaadba tigidhbaa u go’an, duun ka tegistaada

Toddobaadba temminbuu I faray, toodibyo waano

Dhamaysnimo Waa Is Baro

2

 

Dhammaysnimo waa is baro

 

Nafyahay I dhaliilaysaa

Da’ kuu korodhaa dharaar

Dhugmiyo samir kugu ladhoo

Waxaad dhaaftaad shalay

Ku dheygagaysaa haddeer

Macaan shay kuu dhadhamay

Dhunkaal iyo shay qadhaadh

Hadduu kula yahay dhanaan.

 

Hurdadan dhafarkaa ku baray

Dhakhsaha daahaa ku faray

Gaajana dhereggaa ku simay,

Haddaan dhabankaagu arag

Dhirbaaxada ruux ka jara

Salaaxa ma dhaadi karo

Far iyo dhunkashaa u siman.

 

Dhallaanimadii shalay

Laftiyo dhuuxiyo jidhkaa

Sidii dhalo kuu siddoo

Ilayn kaa jiray dhibtee,

Haddeer dheeldheeliyaay

Ta dheer baa laga jabaa

Haddaad dhacdo ood kuftee

Dhammays xis ku kaafiyo

Caqligu waa lama dhigaan.

 

Dharaaruhu waa rasaas

Rasaas aan dhimasho wadin,

Dhufays qof ka soo gala

Gabaw kama dhuuman karo,

Ogow waxaan iil ku dhigin

Duruusbaa laga dhigtaa.

 

Nafyahay dhasha doonaysaa

Taariikhdaad dhiig u shubi

Dhigaalka abtaad u noqon

Awoowo guushaa ku dhihi

Waxaad dhali dhawr milyane

Dedaalka dhaqoo wax baro

Wax kaydsiga dhiil u tolo.

 

Libtaad u dhegtaagaysa na

Waxaa ku dul dheehan xuub,

Nimaan baran dheemantaa

Ilayn dhagax moodayee,

Dhiraandhiri baahidiyo

Caalwaagiyo dheygaggoo,

Ka dheego xalkii wakhtiga.

 

Nafyahay dhalandhooliyaay

Shalay dhabbadaad I tidhi

Ku dhiiro oo soco dhaqaaq

Waxay ku dhacaysay jare

Dhammaadka halkay tagtiyo

Haddaan dhererkeed aqaan

Miyaan u dhuyaali laaa?

 

Ilaan dhamcay maan se garan

Inaan dhab ahaan lug go’ay,

Yeelko e dhaxal waan sitaa

Dhitiyo mahadhiyo xasuus

Midaan beri dheefsan karo

Kolkaan dham’o een tallamo.

 

Dhoobada laga uumanyaa

Dhacdhaca wadatee nafyahay

Dhiggaa adigoon qododin

Dhalleeco carooog u noqon,

Dhaliishaadood heshiyo

Dhammaysnimo waa is baro.

 

Rejeda dhiidhida gashiyo

Fig dheer riyo kaa kortaa

Hadday kula tahay dhadhaar,

Ragbaa waxay dhaafsadaan

Cuntiyo dhuuniga naftee

Nasiibka ha gaagax dhumin.

 

Hadday dhaayuhu arkaan

Dhibaatada shayga xiga

Talaabadu dhufashadiyo

Jid dheer kama daalaysee

Nafyahay aan tamar dhidbee

Dhawaan arag hayga noqon.

 

Dhabiiltanku maaha ceeb

Dhaliishu na maaha hoog

Wax kaa dhiman weeye eeg,

Qof kuu dhaamiyay xumaan

Marbaad ka dhantaa wanaag

Dhurwaaga la waabiyiyo

Ogow dadku maaha dhidar

Ku taga soco iyo dhaqaaq,

Badhbay dhaqankaaga yiin

Waxaad dhisto waa ka qayb.

 

Wuxuu dhakhtarkeedu yidhi

Is waagiyo dhalan roggii

Haddaad  dhakafaartay jeer

Nafyahay cidlo maaha dhoof,

U dhaadhac xal taa ka roon

Siduu dhulka iyo jawigu

Dhirtiyo geedahaw xukumo

Ayaa dadka waxaa dhanbala

Xogtuu waayuhu dhuriyo

Intaad hadba dhiijiso e,

Kobbaad Dhebi iyo ku tahay

Nafyahay Dhamas iyo Galool

Markale Yacay dherer gabiyo

Ogow waxaad tahay dhul-jiif.

 

Haddaan qofku dhaafay odhan

Sidaan ku dhasheen ahaa

Haddaan qofku dhuuxay odhan

Darsiga uu dhigay wakhtigu

Xasuustiyo dhaawicii

Haddaan dhaymuhu ahaan

Koriin ma dhamaystirnee

Dib soo dhalo oo nafyahay

Jidhkaa ku dhismaye markale

Ka qaangaadh maanka dhiman.

Carab Dura

0

Carab-Dura

Carabeey carabeey

Cuddoonow nebigii

Rabbi soo calmadaa

Cadkiinna ka dhashoo

Horto cay ma geydaan,

Wax se aan cabudhoon

Is cadaadiyo jeer,

Tixahaygii  culnaa

Caawa waan godlayaa,

Soomaalaan cabdiyow

Ku canaanan jiree,

Carabbaan durayaa

Oon ku ciil baxayaa

 

Carabeey Carabeey

Yuhuud caasi ahayd

Muslinkay ku cunaan

Caruurtay ku dilaan

Falasdiin casarkii

Cidla sow ma dhigtaan?

Ma haddaad carabeey

Soomaaloo cawlanoo

Cidhifkaa afrikaad

Deggen caawinlahayd?

 

Candadawlka anuu

Ciirsi laan ka jeclee,

Sidii aad u cabteen

Casiirkii biridaan

Ama aad u cusheen

Caanihii amrikaan

Calool dhaayo furtoo

Cawaraydun tihiin.

 

Waan ogaa carabeey

Sakadaannuu cunnaa

Inay ciin tahayood

Na cabiidsanaysee,

Dar aan ciilka fahmayn

Ood casiis xulan iyo

Cir kasoo dhac u taaan

U calaacalaalaya.

 

Bi’ waa carabeey

Col waxaad la tihiin

Caafimaadka naftoo,

Sinnaantaad caddibtaan,

Wuxuunbaad caddishaan

Mar Cashuur ka guurtaan

Marna caydhinaysaan

Carradiinna qofkay

Curadawgu dhashaan.

 

Waa xalaal cad ilayn

Geyaankii is calfaa

Inay guur cammiraan

Ooy caways ku  gam’aan

Farxad caashaq dhalee,

Car kumaan cariyoo

Cadraddiisa baxshoo

U caruusa qof aan

Carabtiinna ahayn.

 

Is addoonsi cawaan

Cunsur liid adna baan

Cuqdaddaad ka heshan,

Culimaydun tihiin

Mar khamiis cad xidhoo

Cayda gaalka yaqaan

Marna caashaqsanoo

La ciyaari karee,

Cabsidiinnu miyaan

Cadho Eebbe aqoon?

 

Iskaddaa cid kaloo

Idinkays casiloo

Is cadaadinayoo,

Qaza waad caddisheen

Cadan waad bi’seen

Arladii cammirnayd

Ciraaqbaad u dhigteen

Horror ciidan watoo,

Camalkaad huriseen

Cidhibteedi danbaad

Hadda soo calmateen.

 

Waydinkaa carabeey

Kala caaggan cidloo,

Cimrigaydun jirteen

Iyo caynkanaad tiin

Waa cibaaro kalee,

Cadawggiinna raggii

Iska caabbin jiraiyo

Waxaad ceeb ku tihiin

Cidda aydun tihiin.

 

Aabbaa cuud u dhaqnaa

Waxa dhaanta cabdow

Cadaylaan ka ehee,

Taariikhdiinnii cuslayd

Cabashaa ka hadhoo

Cisi beeshay kolkaad

Cimradiiyo xajkii

Ku casuuntay Trump.

 

Casiis Eebbahaybaa

Quraankii af-carbeed

Caynaddaas u qoree,

Miyaydaan cabbirayn

Codadkiisa fahmayn?

Caqligiinnu miyaan

Saan caddaaliyo gaal

Cisho uun ka korayn?

 

Bi’ waa carabeey

Cadadkiin ma yaroo

Cududdiin ma dhinnee

Calaamaydin heshoo

Damiirkaad casisheen

Badhkiin waa cayilaa

Waa cadceedsanaysaa

Cantarbuu kibrayaa

Casriguu la socdaa

Badhna waa u colaad

Waa u caymad qax oo

Cid kaluu baryayaa

Cunug saaka dhintuu

Caawa duugi rabaa

Cawo muu aragoo

Cadceediii dhalataa

Dar cillaan marsanbay

Carmal miidhan dhigtaa.

 

Col waxaydun tihiin

Rabbi caabudayoo

Misna caalkii Quraysh

Cudurkoodii qabee,

Haddaan Eebbe caddayn

In cadaabi danbayn,

Caku maan tirsadeen

Wax cumaamad xidhoo

Carab ay ka tay kow

Soomaalinimo

0

­­­­­

Soomalinimo

Tixi waa sarbeeb

Surin ruux lahaa

Isagoo ku siman

Laga sogordohoo

Dabadeed socoo

Cagta saar la yidhi.

Marna waa sifayn

Sugid iyo ilayn

Sixid iyo caddayn

Kolka shay samaw

Sidii qorax ahaa

Caad loo sasabo.

Luun kugu sarnaa

Sacabkaaga oo

Subag lagu shubtaa

Sahay kuu noqdee,

Baabbaco-saluug

Surmi kaama tiro

Sir ma sheegayee

Waxaan uga socdaa

Soomaalinimo

Ma le saylad iyo

Sicir lagu gadoo,

Han siyaasadeed

Lama siisan karo,

Diintaa soshoo

Dhaqankaa u seda

Dharku waa u sumad

Soortaa u cada

Afku waa u sahay

Sabadiyo kobtuna

Saamayn kulehe

Soomaalinimo

Qof su’aalayoow

Calan kuma suntana.

Cid ma seeranoo

Qolo kuma sidkana,

Mana aha salaan

Nin siyaasiyi ihi

Meel sare ku koro,

Sirsir maaha oo

Lama sii sarifo

Waa siman u siman

Soomaalidoo

Waa sawrac iyo

Sinji aan ummado

Kaga soocanoo

Ma sariigan karo.

Sagaal baasaboor

Ninka sii sitoow,

Soomaalinimo

Lama saydhi karo.

Soomaalinimo

Qof ka saar is yidhi

Sibiq iima tiro,

Waa sexeex Rabbigu

I dul saarayoo

Xididkeeda sugan

Uma siibi karo.

Haddii lagu sidkoo

Inta lagu subciyo

Gef siyaasi galay

Dawo saxal tirtiyo

Looga dhigo sabiib,

Wax ma saciddee

Sunta iyo ladhkaa

Seedaha gashoo

Dar sanaadha oo

Soomaalinimo

Sas ka qaadayay

Samankaas dhashaa

Waxaan uga socdaa

Ereygeeda sami

Waa saxar la’aan

Sifaduu yehee,

Sahan aanay wadin

Magac aanay sudhan

Madax aanay sidin

Yaan lagu sawirin

Yey saad u noqon

Sed bursiimo iyo

Ninka saa’id raba,

Siddeheeda bilan

Yaan laygu sirin.

Salfudaydka jaan

Waan salaw badnee,

Saajin raba dagaal

Yuu igu sasabin.

Soomaalinimo

Waa jacayl sadriga

Kaa saaqayee

Mid nacaybku simay

Yaan laygu solin

Yaan siidhi-wade

Koox kale la safan

Qaladkayga sixin!

Sababaynta guud

Waxaan saas u idhi,

Way sal guurtayoo

Way sinbiidhayoo

Saxal baa galoo

Waa lagu saxdaye,

Soomaalinimo

Haddii lagu siqoo

Lagu kala sed yahay

Siinaaybaan ku koray!

Dugsii sariyo

Kaygii soke ba

Kobtanaan ku sugay,

Saanqaadaayoo

Ilaa saakadaas

Sikin maan ka tegin,

Af soomaaligana

Suugaan duxlaan

Siin kuu marshee

Soomaligee

Soomaalinimo

Sakad iiga xiga?

Si Xora U Feker

0

 

Si Xora U Feker

 

Xumaan qof ku soo dhashoo

Ma jiro xaqiraad geyaa,

Xadiisku siduu na yidhi

Fidradu dadka waa u xool

Hooyada se xanbaartay iyo

Aabbaha xafidaa geddiya,

Hanuunku na waa xag sare.

Farxaddu waa xadantadee

Nolosha xaladdeeda doon

Xariijin qof kuu dhigiyo

Hankaaga xuduud ka kori

Haddana waxaad xeerisiyo

Xayndaab weligaa lahaw

Xog iyo waxa buug ku qoran,

Adoon dayin xaashiyaha

Xuruufta na soo akhriyin

Jaldiga iyo xuubka sare

Indhaha xukumaa qaldane

Hubsiimada xeer ka dhigo

Qabiil iyo xaafad iyo
Suldaan xabsigii ha gelin,
Haw xilan qolo aan ku xulan
Haw noqon ruux kale xamaal
Kaskaaga adaa xaq u le
Inaad xal ka raadsatee
Si xora weligaa u feker.

Xabadda lagu iil galiyo

Rasaasta xisbaa la yimi

Halbawlaha ay xushiyo

Dhiiggiyo xididkay jartana

Dawaa xinjiranaysoo

Xuskeeda qofbaa lahaa

Labadu marna waysku xeer

Mise na waa kala xisaab.

Waxaa xigmaddaas la mida

Baahida ku xubeerisiyo

Xujada kugu awdantaa

Waxay xayasiis u tahay

Waxaad ku xariif tahiyo

Beriyo xaajadaad la iman

Waxaad ku xisaabtantaa

Inaad xildhibaan u tahay

Kashaada dad xoomayiyo

Waxay unkayaan xidhiidh

Haddaanu xil qaad ahayn

Qofkuna xakamayn go’aan

Wuxuu xammilaa gefkoo

Wuxuu xawishaa culays

Culays dabrayoo xidhxidha

Xammaasadda kaa gudhaa

Lur iyo xagal daac dhashoo

Xiisaha nabaad guurayaa

Is-waa kugu xeerayoo,

Xanaaqbaad magansataa

Tabniyo quus xoog u badan

Xasuusuhu waah hal-beeg

Xaqsoor waa maxkamad

Damiirkaagaa na xidha

Hawada lagu xumo mutoo,

Canaan xabsi daa’imay

Falkii xunkuntaa gef ehe,

Xishoodka dastuur ka dhigo.

Hadday ku xanuujiyaan

Xadhkaha layskuma dhejee,

Samirka xaddigiisa baro

Falkana xudduntiisa dhugo

Xurmadu talantaalligay

Ku tahay shay xaasilee

Aduu keli xiiq ha mudan.

Naftaada xuquuq u fidi

Waxaan geyin xaal ka mari

Ku xeer dad ilaashadoon

Ka xagan beerkiyo wadnaha

Xaqdhawrkiyo samo falkaa

Xurmada aadmiga unkee,

Haddaad dar xanuun qabiyo

Is tidhi godob xanaf le bii,

Xalkeeda holloo wax qabo

Haddaad ku xabeebatoo

Caal-waa yahay xaalka kani,

Xilbaad gudday kaa dhecee

Intaad xuslin layd bannaan

Dhiraandhiri xeelad kale.

Inaad same xaawishood

Hadhaw xasanaad heshaa,

Ma aha is xayuubintiyo

Qofkaad tahayood xaddee,

Adoon xilofurin dabciga

Miyaan xaqu sheegmi Karin?

Shaqo Waa Sharaf

0
Tix
Shay uu xoogsaday
Nin ka shaahiyo
mid shaxaatamay
Oon ka  shiixini
Isma sheegtaan
Shabbahaaddee
Shaqo wa sharaf
Shaqlan duunyada
Nin u shaaxiday
Oo shiddoodaa
Shidhka fuuloo
Ku shaxaartama.
Sharcigaasaa
Shaandha miirta ah.
Shax adoon dhidid
Mar u soo shubin
Raaxo shooc iyo
Shabbac kaa dheer.
Sharaxaadaas
Waxa sii shada
Oo la shaanbada
Ma shahaadaha
Dhaxal shaaximan
Qunyar sheegtaa,
Shaamareer iyo
Shilku waw halis
Shaqo waaguna
Waa shaqaysiga
Oo shuruud lehe,
Ma shaqaystaha
U shaqeeyuhu
Ka shaqaystoow
Shaqo waa sharaf
Sha’nigiisiyo
Qof shantuu dhalay
Gaajo shoogeen,
Misna sheekiyo
“Shacabkaan hagay
Oon shukaamiyay”
Ku shalleeyaa
Shacni ma lehee
Shaqo waa sharaf
Riyo shuush ihi
Yey ku shaaximan,
Qabka shaashka le
Shushub haw tolan,
Shafka haw tuman
Quustu shawkado
Waa shirqoolla e
Shabaggeediyo
Shaxda haw gelin
Qof shindhaladiyo
Shakhsibaad tahay
Wax shirrabi kara,
Kal shucuurliyo
Shakhis baad tahay
Aan shaahadaddu
Sharraxaynine,
Show adoon odhan
Shaki taas gelin
Shukri naqa baro
Hanka shiish dhigo
Shamso soo bixi
Shamac daar noqo
Wahsi shawraa
Tamar sheele’ e
Shalwi taag muruq
Ha shu’aysanin
Shilin xoogsiga,
Ama shaadh maydh
Ama shaah kari
Ama shaagliyo
Noqo shoofeer
Shaqo waa sharaf

Ereyga “Hees” Ha Qalad Fahmin

1
Ereyga “HEES” ha qalad fahmin!
 
Waxa aan dhawr jeer arkay bulsho badan oo dib u joogsata ama ka naxda kolka aan suugaantayda qaar ka mid ah ku sheego “HEES”. Ma garan karo waxa magac dilka intaas leeg loogu sameeyay ereygan iyo cidda ku samaysay ba.
 
Haa waa run, oo waxa aan ka mid ahay hal-abuurka aan jeclayn in ereyadiisa uu fannaan u dhiibo dabadeed miisig la saaro. Sababaha aanan u jeclaysan waxa ka mid ah; in aan ahay qof aad uga werwera cidda aan la jaalayo. Fanka-la-tumo kolka aad dhex gasho waxa aad noqonaysa qof had iyo goor mijiliskeeda, balwaddeeda iyo baadhigeeda ku milma. Haddii aanad ahayn qof intaasi ba ka suurawdo, ugu yaraan waad ka ag dhawaanaysaa oo ka war haynaysaa. Anna arday ayaan ahay oo taasi waa ii suurageliwayday.




 
Naxdinta ay dadka qaarkood ka naxayaan ereyga “Hees” waxa aan qudha ku sababayn karaa fannaankii, mulaxankii, misiishankii iyo dadkii ka ag dhawaa ayaa badankoodu inaga noqday dad aan wanaagsanayn. Xaasha’a oo dhamaantood ma wada xuma, qaar badan oo ka mid ah aqoon ayaanu isu leenahay oo waa dad furfuran oo qalbi wanaagsan.
 
Si kasta iyo sababkasta oo shakhsi ah oo anigu aan u diiddanahay in aan dhex galo fanka la tumo, marna taasi uma noqon karto sabab aynu uga didno ereyga “Hees”.
Waayo iyada oon cuud iyo kaman iman ayaa hooyooyinkeen inoo heesi jireen. Iyada oon jaaska la aqoon ayaa geela heeso lagu waraabin jiray. Weligeed na heestu waxa ay ahayd bad ka mida badaha maansada Soomaalida ee tirada badan.
 




Asxaab badan oo aanu is naqaanno ayaa hal-abuurkooda u ka dhiga fanka la tumo. Qaar badan oo kale na aniga ayay ila yaabaan oo yidhaahdaan maxaad ugu diidaysaa in la qaado ereaydaada. Labada ba ma dhibsado oo ma colaysto. Waayo qofku wuu kaa aragti duwanaan karaa. Sas kama qaado in hees miisig le agtayda laga shido. Ka qaadaya ee fanaanka ah na ma colaysto. Se kuwayga ayaanan la jeclayn uun in uu masrax la soo istaago.
 
 
Waad mahadsantahay.
Fadlan la wadaag asxaabta haddii aad ka heshay.
 




Xasiloonida Nafta :: Barnaamijka Sirta Nolosha.

0




Caannimada Baraha Bulshada

1

 

Muddo toban sanno ka badan ayaan baraha bulshada wax soo saar suugaaneed ku soo bandhigayay. Dadka aan ku baranayay iyo dhacdooyinka aan la kulmayay ayaa ahaa qaar wax badan iga beddelay dabci ahaan iyo hab feker ahaanba. Mashaakil badan oo aan kala kulmay se aan hadda meel ku suntaday xalalkooda ayaan arkaa dhalin badan oo haatan u taag la’. Mid ka mida dhibaatooyinkaas ayaan doonayay inaan wax yar halkan ku bidhaamiyo.

 

Dhalinyar badan oo caan ku noqday baraha bulshada kuwaas oo wax soo saar kala duwan ku soo bandhiga kobtan ayaa jira. Weriye ha ahaado, abwaan ha ahaado, fanaan ha ahaado, nin xil haya ha ahaado, qof wax sawira ha ahaado ama qof iskii isku diray oo adeege bulsho ah ha ahaado. Badankoodu wax qabadkooda halkan ayay inoogu soo tebiyaan.  Had iyo goor na dadyowgaas waynu u riyaaqnaa, iyagu na riyaaqaas ayaa hibooyinkoodu ku sii dararaan.

 

Dhalintaas oo riyaaqa iyo taageerada u baratay ayaaa waxa suuragala in ay hal mar soo dhigaan shay qaldan, ama saxsan se aan laga filanayn. Hal mar ayaa dadka ugu jira oo dhami ku qamaamaa oo eed iyo dhaliil dusha kala dhacaan. Iyaga oo dhawr jeer niyad jabsan oo wixii ay jeclaayeen ka tanaasula isle ayaan dhawr jeer la kulmay dhalintaas.  Ereygan kooban ee aan idinla wadaagayo ayaan u sheegay dhamidood.

 

Marka aanu caafimaadka baranayno, waxa la noo dhigaa in ay jiraan xanuuno loo yaqaan “Apportunistic infections” oo Af-soomaali ku noqonaysa caabuqa yimaad kolka uu qofka ka il-helo. Waxa ay ku dhacaan keliya xanuunadaasi kolka uu qofku il-darnaado ee uu difaaca jidhkiisu na itaal gabo. Inta kale waa qaar si dabiiciya kuula nool oo mararka qaar caawiya ba jidhkaaga.

 

Dadka na waxa jira taageero badan oo kumanaan kun ah oo la socda bogga aad ku leedahay baraha bulshada. Si dabiiciya ayay kuula socdaan dhaqdhaqaaqaaga iyo afkaarta aad hadba soo bandhigto. Waxa ay naawilayaan hal mar oo aad qaldanto ama wixii lagaa filayay wax aan ahayn aad soo dhigto. Halkii ay dood ama caqli celin kuu bilaabi lahaayeen, dhaliil kama danbaysa ayay kugu genbinayaan. Waxa ay eeganayaan oo ay sugayaan keliya mar aad u nuglaato oo aad qalad u gasho.

 

Dadka ku taageera, ama haddaan si kale u dhigo dadka kuugu jira ee kula socda baraha bulshada, ha wada moodin in ay yihiin qaar daa’im ah. Dadyow badan ayaa kuugu jira kuwaas oo naxli iyo nacayb ku ka buuxo se raadsanaya kola ad nugushahay.

 

Taas waxa lagaga gaashaantaa marar badan in mabaad’idaada iyo qiyamkaaga aanad halbeeg uga dhigin faalooyinka baraha bulshada. Se ay ahaadaan qaar aad waayo aragnimadaada iyo aqoontaada badankooda ka soo dheegto. Haddii laga maarmi waaayo, koox dad ah oo aad ku kalsoontahay ayaa la samaystaa kuwaas oo aad faaladooda ku shidaal qaadato.

Arinka labaad ee ay tahay inaad ogaataa waxa ay tahay; adduunyada isna ma liibaano qofka le na wax u ma taro qofka is yidhaa shakhsi kasta raali geli. Marka aad bulshada dhexdeeda wax ku soo bandhigayso, ku talo gal in aan aadmiga oo dhami kuu wada sacab tumayn, xataa adiga oo wanaag wada. Nebigeennii (NNKH) oo kitaab Rabbi siday ayaa kuwii uu ka dhashay dhib mariyeen. Sidaas darteed, ha ku talo gelin in aad dadka oo dhan raali geliso. Se ku dedaal in wixii aad u socotay iyo mabda’aagii aanu is bedbedlin ama taageero kun qof ah ku hel ama taageero hal qof ah ku hel.

Mahadsanid.
Haddii uu qoraalkani ku cajabiyay fadlan wadaaji oo “SHARE” taabo bogga xagga sare.